Irak, medeniyetlerin şafağından bu yana verimli toprakları, bol nimetleri ve toplumunun ile ekonomisinin can damarını oluşturan Dicle ve Fırat nehirleriyle tanınmıştır.
Ülke, özellikle son yıllarda krizler ve zorluklar yaşamış olsa da tarım sektörü, Irak kimliğinin temel direklerinden biri olarak varlığını sürdürmüştür. Bugün Irak tarımı; su kıtlığı, iklim değişikliği ve doğal kaynakların azalması gibi benzeri görülmemiş zorluklarla karşı karşıyadır. Bu durum, su yönetimini bu hayati sektörün sürdürülebilirliği önündeki en belirgin zorluk haline getirmiştir.
Bu bağlamda; yüzey sularına olan bağımlılığı azaltacak stratejik bir seçenek olarak, yeraltı sularının planlı yöntemlerle kullanılması da dahil olmak üzere bilimsel ve pratik çözümlere ihtiyaç duyulmuştur.
Mukaddes Hz. Abbas (a.s.) Türbesi, Kerbela ilinde etkin bir kalkınma rolü üstlenmek amacıyla bu yaklaşımı benimsemiştir. Bilimsel planlamaya, modern teknolojiye ve temiz enerjiye dayalı tarım projeleriyle Irak genelinde örnek alınacak sürdürülebilir bir model sunmaktadır.
Bu makale, söz konusu projelerin en öne çıkanlarına ve bu projelerin su kriziyle mücadeledeki, ayrıca su ve gıda güvenliğini sağlamadaki rolüne ışık tutmaktadır.
Es-Saki Alternatif Su Projesi: Su Güvenliğinin Temel Direği
2016 yılında başlatılan Es-Saki Alternatif Su Projesi, Mukaddes Hz. Abbas (a.s.) Türbesi'nin en önemli stratejik projelerinden biridir. Proje, Kerbela Su Kuyuları Dairesi ile iş birliği içinde, Mukaddes Türbe Mühendislik Projeleri Bölümü'ne bağlı Uluslararası El-Liva Şirketi tarafından hayata geçirilmiştir.
Proje, Kerbela eyaletinin batı çöl bölgesinde yer almakta ve 10.250 dönümlük bir alana yayılmaktadır. Özellikle acil durumlarda su krizine karşı koymak, su ve tarım güvenliğini sağlamak için temel bir üs oluşturmaktadır.
Mukaddes Türbe Mühendislik Projeleri Bölümü Başkanı Mühendis Ziya Mecid es-Saiğ, daha önce yaptığı açıklamada projenin detaylarını şöyle aktarmıştır:
- Proje, yaklaşık 10 bin dönümlük alana yayılan ve 75 kilometre uzunluğundaki boru hattıyla birbirine bağlanan 55 kuyudan oluşmaktadır.
- İlk etapta, her biri saniyede 20–30 litre üretim kapasitesine sahip 50 kuyu açılmıştır; bu da toplamda saniyede yaklaşık 1500 litre suya tekabül etmektedir.
- Su akışını izlemek ve miktarlarını periyodik olarak ölçmek için özel bir program benimsenmiş, üç kuyu ise bilimsel araştırma ve projenin geliştirilmesi amacıyla Su Kaynakları Bakanlığı'na tahsis edilmiştir.
Bitki Örtüsü ve Ürün Çeşitliliği: Es-Saki projesinin 1000 dönümlük kısmı, Berhi, Hestavi, Zehdi, Basra ve Hadravi gibi ekonomik getirisi yüksek ve nadir Irak çeşitleri ile Kerbela çöl ortamına uygun diğer çeşitlerden oluşan 95'ten fazla türe sahip 14.000'den fazla hurma ağacının dikimine ayrılmıştır.
Ayrıca, üretimi çeşitlendirmek ve tarımsal sürdürülebilirliği artırmak amacıyla ağaç aralarındaki alanlar meyve ve narenciye ağaçlarıyla değerlendirilmiştir.
Teknoloji ve Enerji: Proje, Mukaddes Hz. Abbas (a.s.) Türbesi'ne bağlı Hayr-ul-Cud Modern Tarım Teknolojileri Şirketi'nin gözetiminde gelişmiş gübreleme ve besleme programlarını içeren modern tarım tekniklerine dayanmaktadır. Bunun yanı sıra, geleneksel enerjiye bağımlılığı azaltmak amacıyla pompaların çalıştırılmasında güneş enerjisi kullanılmaktadır.
Eksensel Sulama Sistemleri (Pivotlar): Akıllı Sulama ve Tarım
El-Kefil Genel Yatırımlar Şirketi'ne bağlı Eksenel Sulama (Pivot) projesi, stratejik ürünlerin, özellikle de buğdayın sulanmasına katkı sağlamıştır. En iyi yerli ve yabancı tohum çeşitlerinin kullanıldığı yedi adet eksenel sulama sistemi devreye alınmıştır. Hasat edilen ürünler Kerbela Silosu'na pazarlanırken, hasat atıkları da hayvancılıkta yem olarak değerlendirilmiştir.
Şirketin Tarım ve Hayvancılık İşleri Genel Müdür Yardımcısı Mühendis Ali Mezal Layiz, tarım arazilerinin sulanmasının havuzlar ve kuyuların yanı sıra farklı konumlarda 68 ve 80 dönümlük alanları kapsayan eksenel sulama sistemleri kullanılarak yapıldığını belirtti.
Layiz, buğday mahsulünde dünya standartlarında kaliteye ulaşmanın şu temel faktörlere bağlı olduğunu ifade etti:
- Yüksek kaliteli tohum seçimi.
- Toprağın sürülerek iyi hazırlanması.
- Dengeli gübreleme ve besleme.
- Yabani otlarla mücadele ve biyolojik gübre kullanımı.
Bu yöntemlerin eksenel sulama projesi kapsamında uygulanmasının, üretimi hem miktar hem de kalite açısından iyileştirdiğini vurguladı.
El-Avalî Tarım Projesi: Çöl Islahı ve Çevrenin İyileştirilmesi
El-Avalî Tarım Projesi, çöl bölgelerinde tarımı geliştirme ve sürdürülebilirliği artırma çabalarının bir parçasıdır. Kullanılmayan arazileri ihya etmek için modern teknolojilerden yararlanan proje, modern tarım ile çevre korumayı ve doğal kaynakların en iyi şekilde kullanımını birleştiren öncü bir sürdürülebilir kalkınma modelidir.
Çok amaçlı bir proje olan El-Avalî; stratejik ürün üretimine, çöl arazilerinin ıslahına ve çevresel durumun iyileştirilmesine odaklanmaktadır. İlk aşamaları şunları kapsamıştır:
- Güneş enerjisiyle donatılmış 11 kuyunun açılması.
- 1200 hurma ağacının dikilmesi.
- Projeyi çevreleyen bir yeşil kemer oluşturulması.
Sürdürülebilir Tarım İçin Bilimsel Çözümler
Mukaddes Hz. Abbas (a.s.) Türbesi'ne bağlı Hayr-ul-Cud Modern Tarım Teknolojileri Şirketi, toprak tuzluluğu ve düşük verimlilik sorunlarına bilimsel çözümler sunmaktadır. Bu çözümler arasında; buğday ve arpa verimini artıran çözünebilir ve sıvı gübreler, çevre dostu biyolojik pestisitler (tarım ilaçları) ve hayvansal üretim verimliliğini artıran yem katkı maddeleri yer almaktadır.
Şirketin Ziraat Sorumlusu Mühendis Haydar Abduzzehra, ürünlerin dağıtımı hakkında şunları söyledi: "Şirketimiz, Mukaddes Türbe'ye ait El-Avalî Çiftliği'nin ikinci sahasını yerel olarak üretilen çeşitli ürünlerle tedarik etti. Bu ürünler, buğday mahsulünün büyümesinde ve kalitesinin iyileştirilmesinde nitelikli bir sıçrama (paradigma değişimi) yaşanmasına katkı sağladı."
Abduzzehra'ya göre; hazırlık aşamasında çok az miktarda geleneksel ürün kullanılırken, üretimin sonraki aşamalarında "Altın Başaklar" (Es-Sanabil ez-Zehebiye) ürünü, tuz gidericiler, tarımsal uyarıcılar ve aktivatörler dahil olmak üzere Hayr-ul-Cud şirketinin birçok ürünü benimsendi.
Şirketin önemli saha deneyimlerine sahip olduğuna dikkat çeken Abduzzehra, çimlenme aşamalarında tohumların aktive edilmesinin, çimlenme oranının yüksekliği ve homojenliği açısından olumlu sonuçlar verdiğini belirtti. Ayrıca, özellikle yatırım yapılan arazilerin verimsiz, kireçli olması ve tuzlu kuyu sularına dayanması nedeniyle, ekilen mahsulün kalitesini iyileştiren kireçli tuz giderici kullanım deneyimine de işaret etti.
El-Kefil Fidelikleri: Kendi Kendine Yeterlilik ve Gübre Endüstrisi
Tarımsal güvenliği güçlendirmek ve tarımsal kaynaklarda kendi kendine yeterliliği sağlamak amacıyla, El-Kefil Fidelikleri Grubu, üretimi geliştirmek ve ürün kalitesini artırmak için nitelikli girişimler başlattı.
Grup, hurma kütükleri ve yapraklarından elde edilen bitkisel materyallere dayanarak yüksek kaliteli bitkisel ve hayvansal gübre üretimi yapan bir fabrika açtı.
Grup Sorumlusu Sayın Muhammed Harbi, fabrikanın fidanlıkların ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde kendi kendine yeterliliğe ulaştığını ve kalitesini öven uzman değerlendirmelerinin ardından ürünlerin yerel pazarlara sunulmaya başlandığını belirtti.
Harbi, projenin işletme maliyetlerini düşürdüğünü, fidanlıkların sürdürülebilirliğini artırdığını ve yerel tarımı desteklemek için doğal ve çevre dostu gübrelerin sağlanmasını garanti ettiğini sözlerine ekledi.
